فیلترینگ در ایران روی چین و کره شمالی را هم سفید کرد

براساس یک پژوهش در سال 2023، فیلترینگ در ایران به مرحله چین و کره شمالی رسیده و حتی در برخی مواقع از آن‌ها شدیدتر شده است.

فیلترینگ یکی از سیاست‌های کنترلی و نظارتی دولت‌ها برای مقاصد و اهداف سیاسی، نظامی و اجتماعی است. نه تنها در کشور ما، بلکه در تعدادی کشور دیگر هم سانسور و فیلترینگ وجود دارد و حتی در مواقعی از ایران هم شدیدتر است. آخرین گزارش‌ها نشان می‌دهد که ایران در کنار چین و کره شمالی، سه ضلع مثلث فیلترینگ شدید در جهان هستند.

فهرست مطالب

فیلترینگ در ایران، چین و کره شمالی

در دنیایی زندگی می‌کنیم که ارتباطات حرف اول را می‌زند و مردم وابستگی شدیدی به شبکه‌های اجتماعی و فضای وب دارند. روزانه میلیون‌ها جستجو در گوگل می‌شود و مردم پاسخ سوالات خود را از این موتور جستجوی قدرتمند و بزرگ دریافت می‌کنند. از طرفی ایسنتاگرام، تلگرام و واتساپ، بستری برای ایجاد کسب و کارهای آنلاین شده و بسیاری از مردم از آن‌ها کسب درآمد می‌کنند.

اینترنت آزاد حق همه مردم است و قطعا ایرانی‌ها حق دسترسی به آن را دارند، اما چرا در حال حاضر دسترسی به اینترنت جهانی قطع شده و از این حق بدیهی و ابتدایی محروم مانده‌ایم؟ دولت به محض بروز ناآرامی‌های سیاسی و اجتماعی و حتی در بحبوحه جنگ، دکمه فیلترینگ و سانسور را به بهانه امنیت ملی و حفظ ارزش‌های والا فشار داده است. هم اکنون کره شمالی هر گونه ارتباطی با دنیای خارج را قطع کرده و چین هم با داشتن شبکه ملی گسترده، نظارت شدید و کنترل شده ای بر اوضاع دارد، اما آیا ایران هم پابه پای این دو کشور پیش رفته است؟

بیشتر بخوانید

• لیست وب‌سایت‌های ضروری در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل
• شش روز از بزرگترین خاموشی دیجیتال در ایران گذشت؛ اینترنت کی وصل می‌شود؟

آسان‌ترین راه کنترل: فیلترینگ و سانسور

دولت و وزارت ارتباطات به عنوان متولی اینترنت آزاد، بارها در بحران‌های داخلی و بین المللی نظیر جنگ 12 روزه، اعلام کرده‌اند که علت قطع شدن اینترنت، حفظ امنیت ملی و مقابله با حملات سایبری، سرکوب عناصر مخالف، کنترل افکار عمومی و… است. حتی در برخی مواقع در کشور ما به خاطر جلوگیری از تقلب در امتحانات و آزمون‌های مختلف از این شیوه استفاده شده است.

در کشور ما اینترنت بین الملل وجود دارد، اما در بحران‌های داخلی قطع می‌شود تا امنیت ما تأمین شود! با این حال ایران به طور کلی شباهتی به کره شمالی یا حتی چین ندارد و بیشتر شیوه حکمرانی‌اش شبیه به روسیه است.

بیشتر بخوانید

• یک فعال اجتماعی: بازگشایی سریع اینترنت و پلتفرم‌های خارجی اشتباه است
• اقشار کم‌درآمد، بزرگترین قربانیان قطع اینترنت در ایران

رکوردداران سانسور و فیلترینگ در دنیا

در سال 2023 میلادی، سلسله تحقیقاتی توسط پاول بیشف صورت گرفت که نتیجه آن در پژوهش اتاق ایران نیز آمده است. در این فهرست به محدودیت‌های مختلف از دسترسی به سایت‌های مستهجن یا پورنوگرافی گرفته تا شبکه‌های اجتماعی و فیلترشکن‌ها امتیازدهی شده و هر چه امتیاز یک کشور بالاتر باشد، سانسور شدیدتر ارزیابی می‌شود.

کره شمالی، چین و ایران

این سه کشور با کسب امتیاز 11 از 11 در صدر فهرست قرار دارند و شدیدترین تدابیر امنیتی و فیلترینگی را اعمال می‌کنند. براساس پژوهش فوق، در ایران و چین و کره شمالی، حتی فیلترشکن‌ها نیز فیلتر می‌شوند و تقریبا دسترسی به رسانه‌های غربی محدود و نزدیک به صفر است.

عراق، میانمار، پاکستان و ترکمنستان

کشورهای دسته دوم امتیاز 10 از 11 را کسب کرده‌اند و صرفا به خاطر آزاد بودن استفاده از برخی فیلترشکن‌ها، یک پله پایین‌تر از ایران ایستاده‌اند. در عین حال وضعیت آن‌ها نیز فاجعه بار است.

روسیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی

روسیه نیز پس از آغاز جنگ با اوکراین، محدودیت‌های شدیدی بر اینترنت اعمال کرد و حتی تلاش گسترده‌ای به منظور راه اندازی سرویس‌های داخلی به منظور جایگزینی با اینترنت آزاد صورت گرفت. با این حال همچنان راه‌های گریزی برای شهروندان آن‌ها وجود دارد!

بیشتر بخوانید

• کارشناس فضای مجازی: باز کردن اینترنت خارجی در وضعیت فعلی باعث حمله به زیرساخت‌های ما می‌شود!
• در روزهای قطعی اینترنت: وزیر ارتباطات بر ضرورت شکل‌گیری زیست‌بوم‌های دولت دیجیتال تاکید کرد

فیلترینگ در اروپا، آمریکا و ایران

شاید تصور کنید که فیلترینگ در کشورهای آزادی مثل اروپا و آمریکا جایی ندارد، اما بد نیست بدانید که در قاره سبز و ایالات متحده آمریکا نیز سانسور به اشکال مختلف دیده می‌شود. برای مثال 12 کشور اروپایی با محدودیت‌هایی در حوزه‌های سیاسی مواجه هستند.

همچنین در آمریکای شمالی و مرکزی، کوبا طلایه‌دار فیلترینگ سیاسی بوده و دسترسی به وی پی ان برای مردم محدود شده است. مکزیک نیز دسترسی به برخی از شبکه‌های اجتماعی را محدود کرده است. در نهایت با ورود به آمریکای جنوبی، ونزوئلا و برزیل و سورینام حضور دارند که محدودیت‌هایی را بسته به چالش‌های خود تجربه می‌کنند.

داستان فیلترینگ و سانسور در ایران از اوایل دهه 80 شمسی آغاز شد. شورای عالی انقلاب فرهنگی با یک مصوبه، اینترنت را به صورت انحصاری در اختیار دولت قرار داد و شرکت‌های ارائه دهنده خدمات اینترنتی مجبور شدند اشتراک از دولت بخرند و سیستمی تحت عنوان پالایش محتوا ایجاد کنند. به هر حال امروز هم شاهد قطعی گسترده ارتباطات در ایران هستیم و حتی براساس اعلام مجلسه فوربس، ایران توانسته اینترنت ماهواره‌ای استارلینک را هم محدود کند!

بیشتر بخوانید

• فوربس: ایران اینترنت استارلینک را هم قطع کرده است!
• معرفی 7 سایت هوش مصنوعی ایرانی در نبود اینترنت جهانی