طرح اینترنت پرو و جامعه‌ای که در جست‌وجوی آزادی دیجیتال است

هم‌زمان با اجرای طرح اینترنت پرو، برخی کارشناسان نسبت به آثار آن بر دسترسی، هزینه‌ها و فعالیت‌های دیجیتال کاربران اظهار نظر کرده‌اند.

با عنایت به آخرین اخبار داخلی، طرح «اینترنت پرو» با تعرفه‌های بالا و دسترسی ویژه به سایت‌های جهانی، واکنش‌های گسترده‌ای را در میان کاربران و کارشناسان اجتماعی برانگیخته است. منتقدان این طرح معتقدند اجرای آن می‌تواند به ایجاد نوعی اینترنت طبقاتی منجر شود که در آن برخورداری از دسترسی آزاد به اطلاعات به امری پرهزینه و لوکس تبدیل خواهد شد.

به باور برخی تحلیلگران، این روند نه‌تنها فاصله دیجیتال میان اقشار مختلف جامعه را افزایش می‌دهد، بلکه ممکن است پیامدهایی چون کاهش برابری در فرصت‌های آموزشی و شغلی را نیز به‌دنبال داشته باشد. کارشناسان همچنین هشدار می‌دهند که رشد نابرابری در دسترسی آنلاین می‌تواند موجب رکود در بخش اقتصاد دیجیتال و تضعیف کسب‌وکارهای نوپا شود.

فهرست مطالب

ضرورت احراز صلاحیت در دسترسی به اینترنت پرو

قادر باستانی تبریزی، استاد حوزه ارتباطات اجتماعی در گفت‌وگویی درباره اجرای طرح اینترنت پرو توضیح داد که این قابلیت در واقع تغییری جدی در مدل دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت ایجاد کرده است.

او بیان کرد که بر اساس داده‌های منتشرشده، تعرفه هر گیگابایت اینترنت بین‌الملل به حدود ۴۰ هزار تومان رسیده و این نشان‌دهنده افزایش قابل توجه هزینه‌های دسترسی برای کاربران است. به گفته‌ او، این مدل قیمت‌گذاری اینترنت را از یک خدمت عمومی به کالایی گران‌قیمت تبدیل کرده و سبب می‌شود ارتباط مردم با جهان بیرون محدودتر از گذشته شود.

باستانی تبریزی در ادامه با اشاره به پیشینه این طرح گفت ایده‌ای مشابه چندین سال پیش نیز مطرح بوده است. در آن زمان هدف اصلی، جایگزین کردن روش‌های فیلترینگ با افزایش هزینه‌ها بود تا به شکل غیرمستقیم میزان استفاده از اینترنت بین‌الملل کاهش یابد. وی افزود که نسخه فعلی این طرح محدود‌تر از گذشته اجرا می‌شود، زیرا علاوه بر قیمت بالا، خرید آن نیازمند احراز صلاحیت است و امکان دسترسی عمومی نیز محدود شده است.

به گزارش ایلنا، باستانی تبریزی توضیح داد که در ابتدا قرار بود نسخه‌ای از اینترنت با عنوان پرو برای تسهیل دسترسی و تقویت فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین طراحی شود، اما در شرایط فعلی به نظر می‌رسد دسترسی عمومی به اینترنت آزاد کاهش یافته و استفاده از امکانات بین‌المللی تنها برای گروه‌های خاص و با هزینه‌های بالا امکان‌پذیر است.

بیشتر بخوانید

• آیا اینترنت پرو و محدودیت‌های اخیر دائمی است؟
• رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی: با اینترنت طبقاتی مخالفیم؛ «اینترنت پرو» تا ابد نمی‌ماند!
• ورود اینترنت پرو باعث سقوط قیمت کانفیگ‌ها شد؛ هر گیگ ۳۰۰ هزار تومان

ایرادات فنی و ابعاد اجتماعی اینترنت پرو

قادر باستانی تبریزی این مسئله را از منظر ارتباطات اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار داد و خاطرنشان کرد که در جامعه‌ای که بخشی از مردم به خدمات گسترده‌تر اینترنت دسترسی دارند و بخش دیگری از این امکان محروم هستند، ممکن است احساس تبعیض و نابرابری شکل بگیرد.

به باور او، چنین شرایطی می‌تواند زمینه‌ساز شکاف اجتماعی و کاهش همبستگی میان اقشار مختلف شود. او افزود که طرح‌هایی از این دست فقط جنبه اقتصادی یا فنی ندارند، بلکه تأثیر عمیقی بر احساس عدالت و مشارکت اجتماعی مردم نیز می‌گذارند.

در بخشی دیگر، باستانی تبریزی به برخی ایرادات فنی طرح اشاره کرد و توضیح داد که افزایش استفاده از اینترنت همراه می‌تواند فشار چشم‌گیری بر زیرساخت‌های اپراتورهای موبایل ایجاد کند. او تأکید کرد که از نظر فنی، بهتر بود سیاست‌ها در جهت هدایت کاربران به سمت شبکه‌های ثابت و فیبر نوری پیش برود، زیرا این شبکه‌ها ظرفیت بالاتری برای ارائه اینترنت پایدار دارند.

او در ادامه این پرسش را مطرح کرد که آیا برای چنین تغییرات بزرگی، تمهیدات لازم در زیرساخت شبکه دیده شده و مطالعات مربوط به پیامدهای احتمالی آن انجام گرفته است یا نه.

ابعاد امنیتی و مدیریتی

در بخش دیگر این گفت‌وگو، این استاد حوزه ارتباطات اجتماعی به جنبه‌های امنیتی اشاره کرد و گفت تاکنون گزارشی رسمی منتشر نشده که نشان دهد محدودسازی یا افزایش هزینه‌ها به کاهش تهدیدهای شبکه‌ای کمک کرده است، در حالی که اثرات اقتصادی این محدودسازی‌ها بر کسب‌وکارهای دیجیتال و مشاغل وابسته به فضای مجازی واضح است.

او درباره اختلاف‌نظر میان نهادهای مسئول نیز اظهار داشت که تفاوت در مواضع میان وزارت ارتباطات و شورای عالی فضای مجازی درخصوص نحوه اجرای این طرح نشان‌دهنده ضرورت گفت‌وگو و هماهنگی بیشتر میان نهادهاست. او اظهارات وزیر ارتباطات درباره حق دسترسی مطمئن و باکیفیت به اینترنت را نشانه‌ای از درک مناسب نسبت به چالش‌های موجود دانست و یادآور شد که برای موفقیت طرح‌های ارتباطی باید این تضاد دیدگاه‌ها به‌درستی مدیریت شود.

همچنین بخوانید

• زمان وصل شدن اینترنت اعلام شد؛ دندان روی جگر بگذارید!
• آموزش ثبت نام اینترنت پرو؛ راهنمای دریافت اینترنت بدون فیلتر همراه اول
• تکذیب شایعه جیره‌بندی ارتباطات؛ سقف ۵ گیگابایتی فقط برای «اینترنت پرو» است
• جزئیات طرح ارائه «اینترنت پرو» به پزشکان منتشر شد

تأثیر اقتصادی طرح و پیامدهای اجتماعی

در جمع‌بندی سخنان خود، باستانی تبریزی به وضعیت اقتصادی و اجتماعی جامعه اشاره کرد و گفت در زمانی که بسیاری از افراد با مشکلات معیشتی مواجه‌ هستند، افزایش هزینه‌های اینترنت می‌تواند فشار بیشتری بر گروه‌های درآمدی پایین وارد کند. او ادامه داد که چنین تغییراتی در شبکه ارتباطی کشور ممکن است به شکل غیرمستقیم فعالیت طیف وسیعی از کسب‌وکارهای دیجیتال، فریلنسرها، تولیدکنندگان محتوا و برنامه‌نویسان را با رکود روبه‌رو کند.

وی خاطرنشان کرد که برخی از فعالان این حوزه در ماه‌های اخیر با توقف یا کاهش محسوس فعالیت روبه‌رو شده‌اند و در نتیجه، بخش قابل توجهی از چرخه اقتصادی دیجیتال کشور دچار اختلال شده است.

باستانی تبریزی در پایان گفت فعال نگه داشتن اینترنت صرفاً برای بخش کسب‌وکارها بدون ایجاد امکان دسترسی مؤثر برای کاربران، مانند باز بودن یک رستوران است در حالی که درهای آن به روی مشتریان بسته مانده است؛ اتفاقی که می‌تواند موجب توقف جریان مالی و کاهش رشد اقتصادی در بخش دیجیتال شود.